Plaats een zoekertje

Mountainbike Versnellingen: De Verschillen tussen SRAM en Shimano Uitgelegd

maart 02, 2017
Mountainbike Versnellingen: De Verschillen tussen SRAM en Shimano Uitgelegd

Een mountainbike bestaat uit veel belangrijke onderdelen zoals het kader, de vering en de banden. Maar zonder groepset ga je nergens naartoe. Goede versnellingen zijn dé bepalende factor voor de kwaliteit, performance én de prijs van je nieuwe mtb. Zelfs het mooiste en duurste carbon frame daalt in waarde als er een waardeloze groepset op gemonteerd wordt.

Waarom zou je meer uitgeven aan deze soms erg dure onderdelen? Naarmate de prijs omhoog gaat, stijgt ook de efficiëntie, duurzaamheid en de schakelprestaties. Terwijl het gewicht omlaag gaat. Wil je prijsbewust je nieuwe mtb kiezen, dan ben je best geïnformeerd over de verschillende variaties op de markt. We leggen uit welke onderdelen belangrijk zijn en wat ze doen, maar geven ook een samenvatting van de grootste merken en al hun varianten. Zo ben jij helemaal geïnformeerd en kan je kiezen welke groep voor jouw budget en verwachtingen de juiste keuze is.

De onderdelen van een MTB groep

Crankset

De crankset bestaat uit twee crankarmen, waar de pedalen aan gemonteerd worden, kettingblad(en) en een as die de crankarmen verbindt.

mtb groupset 2

Het aantal kettingbladen en hun grootte bepalen in grote mate mee hoeveel versnellingen je mtb heeft. MTB's hebben één, twee of drie kettingbladen. Tegenwoordig geldt: hoe minder, hoe beter. Single kettingbladen wegen minder dan pakweg triples en er is minder ruimte voor schakelproblemen.

  • 1x = Eén kettingblad

  • 2x of double = 2 kettingbladen

  • 3x of triple = 3 kettingbladen

De cranklengte is meestal standaard, in tegenstelling tot bij racefietsen. Kleinere fietsen hebben crankarmen van 170mm, grotere 175mm. Bij downhill mountainbikes zijn ze korter (165mm) om verder van de grond te komen.

Bottom bracket

De crankset moet kunnen ronddraaien. Deze constante beweging wordt mogelijk gemaakt door een set lagers, het bottom bracket. Deze is vast gemonteerd aan het frame. Ofwel via schroefdraad (threaded) of via hoge druk (press-fit). Het hangt van je frametype af, welk soort bottom bracket je kan installeren.

Cassette

De tandwielen achteraan, gemonteerd aan het achterwiel. De tweede bepalende factor die verantwoordelijk is voor je hoeveelheid versnellingen. De grootste groep MTB's heeft 8 tot 12 tandwielen achteraan, verschillend in onderlinge grootte. Die groottes worden uitgedrukt in bijvoorbeeld 9-speed, 10-speed of 11-speed. Het getal duidt op het aantal kroontjes en dus aantal beschikbare versnellingen.

De versnellingsgrootte wordt uitgedrukt in bijvoorbeeld 10-42T. Hier duiden de getallen het aantal tanden op het kleinste en grootste kroontje aan. Hoe kleiner het getal, hoe zwaarder de versnelling. Hoe groter, hoe lichter de versnelling (en dus beter geschikt voor klimmen).

Ter vergelijking: een gemiddelde moderne 11-speed cassette op de weg is 11-28T. Vergeleken met een 10-42T MTB cassette is dit dus een minder brede range.

Ketting

De connectie tussen tandwielen achteraan en vooraan. Geen ketting is geen aandrijving. Een ketting is doorgaans gemaakt uit verschillende stalen links.

Derailleurs

Derailleurs begeleiden de ketting tussen de verschillende tandwielen. Een kabel trekt de derailleur in één richting en spanning van veringen zorgt dat hij terug de andere kant op kan.

Shifters

mtb groepset 3

De derailleurs bedien je met shifters, gemonteerd op je stuur. Goedkopere mountainbikes hebben een 'gripshifter' waaraan je moet draaien om te schakelen. De meeste modellen werken met een 'trigger shifter', die je kan bedienen met duim of wijsvinger.

Remmen

mtb groepset 4

Al schijfremmen wat de klok slaat dezer dagen. Tien jaar geleden waren velgremmen nog populair, maar nu zijn nagenoeg alle MTB's uitgerust met schijfremmen die op praktisch elk vlak betere remprestaties garanderen.

Er zijn twee soorten schijfremmen: hydraulische en mechanische. Hydraulische remmen werken met een vloeistofsysteem om kracht van de remhendel naar de remblokken over te brengen. Het is erg betrouwbaar, makkelijk te gebruiken en laag aan onderhoud.

Mechanische schijfremmen zijn goedkoper en dus vaker te vinden op low-end of mid-range mountainbikes. Hier doet een kabel het zware werk. Omdat het geen gesloten systeem is zoals bij hydraulische remmen, is het veel vatbaarder voor stof, slijk, water en andere toestanden. Regelmatig onderhoud is dus vereist.

De Merken

Twee merken controleren het leeuwendeel van de markt: Shimano en SRAM. Hieronder verduidelijken we de verschillende varianten die elk merk produceert, gerangschikt van goedkoop naar duur.

Shimano

mtb groepset 5

Shimano is marktleider in alle fietsdisciplines en heeft de breedste range in MTB groepsets.

Alle uitvoeringen zijn zo ontworpen dat hun onderdelen onderling compatibel zijn, zolang het aantal versnellingen gelijk is. Hoewel je de beste prestaties zal houden bij een uniform samengestelde groep.

Dit zijn de verschillende Shimano mountainbike groepsets waaruit je kan kiezen. Van beginner tot prof.

  • Tourney: Shimano's meest budgetvriendelijke groep. Meestal te vinden op recreatieve of zelfs kinderfietsen. De stalen en plastic onderdelen zijn niet ontworpen voor zware off-road toestanden. Schakelen doe je hoogstwaarschijnlijk met een plastic grip shifter met 3x7 versnellingen.

  • Altus: De groepset voor instapmodellen. Nog steeds best niet te gebruiken op zware MTB trails of in modder, maar licht off-road gebruik is geen probleem. 3x7 of 3x8 versnellingen zijn gebruikelijk, bediend met trigger shifters.

  • Alivio: Blijf je in de categorie 'recreatieve' mountainbikes, waarbij je geen te ambitieus intensieve ritjes plant, dan is Alivio de topkeuze. Het leent al enkele ontwikkelingen en ontwerpen van zijn duurdere broers en is onderhoudsvriendelijker dan de goedkopere versies. De afwezigheid van erg brede versnellingsopties beperkt de inzetbaarheid van Alivio wel wat. 3x9 versnellingen is wat je krijgt.

  • Deore: Gericht op instappers en gematigde mtb-gebruikers en waarschijnlijk de meest populaire groepset. Deore is duurzaam, betrouwbaar en op veel vlakken vergelijkbaar met duurdere varianten. Momenteel heb je bij Deore 10 versnellingen achteraan en 2 of 3 vooraan. Deore is de goedkoopste groepset van Shimano met een clutch achterderailleur die ervoor zorgt dat er meer spanning op de ketting staat, waardoor je minder gauw kettingproblemen krijgt tijdens het constante schokken en botsen in het bos.

  • SLX: Ruw gezegd, wat Shimano 105 is voor racefietsen, is SLX voor mountainbikes. SLX gelijkt qua prestaties heel erg op de high-end varianten, maar weegt aanzienlijk meer. Dit komt door de overwegend stalen onderdelen. SLX biedt 11 versnellingen achteraan (11-speed) en keuze uit 1, 2 of 3 kettingbladen vooraan. De '1x' uitvoering (één kettingblad) wordt het vaakst gekoppeld met een 11-42T cassette, om toch een brede versnellingskeuze aan te bieden waarmee je zowel bergop als bergaf gesteld bent.

  • Zee: Een groepset specifiek voor downhill. Zee is qua prijs vergelijkbaar met SLX, maar verliest steeds meer aan populariteit. De Zee remmen worden apart wel vaak gebruikt door wie extra remkracht zoekt.

  • XT: Misschien wel de populairste groepset in het mountainbiken. XT presteert quasi evengoed als het duurdere XTR, maar is een stuk betaalbaarder. De huidige XT 800 generatie is beschikbaar met zowel double als single kettingbladen. De onderdelen zijn gemaakt uit een mix van aluminium en roestvrij staal.

  • XT Di2: Hetzelfde als XT, maar dan met elektronisch schakelen. Het voordeel tegenover mechanisch schakelen is dat de derailleurs niet afhankelijk zijn van kabelspanning en elke keer een vlotte en perfecte shift zullen uitvoeren. Di2 weegt zo'n 90g meer, maar is zo goed als helemaal bestand tegen vuil en modder. XT Di2 heeft dezelfde cassette, crankset en ketting opties als gewone XT.

  • XTR: De premium groepset van Shimano. Een mix van carbonvezel, titanium en hoogwaardige legeringen maken de groepset even stevig, maar lichter dan zijn voorgangers. Voor een XTR groepset leg je wel snel wat geld neer, aangezien de prijs bijna het dubbele is van XT.

  • XTR Di2: Het kan altijd nog een tikkeltje beter. Alles wat een XTR groepset biedt, maar dan elektronisch. Voor wie een heel breed budget heeft.

  • Saint: Vergelijkbaar met XTR, maar dan downhill-specifiek. Doorgaans vooral gebruikt door de profs.

SRAM

mtb groepset 6

SRAM staat bekend als innoverende producent. De allereerste 2x (dubbel kettingblad) en ook 1x (single kettingblad) groepsets in de MTB-wereld kwamen uit hun stal.

De SRAM groepsets zijn niet zo nauw afgelijnd als die van Shimano. Onderdelen van verschillende uitvoeringen worden erg vaak met elkaar gemixt. Vooral bij de goedkopere varianten. SRAM staat erg achter 1x groepsets en bijna alle middelmatig tot duurder geprijsde uitvoeringen hebben slechts 1 tandwiel vooraan. Nagenoeg alle SRAM onderdelen zijn onderling compatibel.

Hieronder vind je de basis oplijsting van alle SRAM groepsets. De vernoemde modellen zul je vooral vinden op fietsen uit 2017. Oudere opties circuleren ook nog steeds.

  • X5: De instapreeks van SRAM. Verkrijgbaar met dubbel of triple kettingblad en in 9 of 10-speed uitvoeringen. Je vindt zelden een 100% volledige X5 groepset, maar de onderdelen komen heel vaak voor op basis hardtails.

  • X7: Vroeger dé groepset voor mid-range hardtails. Betrouwbare prestaties voor een strak budget. Meestal krijg je 2x10 versnellingen. Veel fietsen die vroeger met X7 afgemonteerd werden, zijn in 2017 voorzien van SRAM's 1x11 NX groepset.

  • X9: De verbeterde versie van X7. Qua prestaties vergelijkbaar, maar bestaande uit lichtere (en duurdere) materialen. Net zoals X7, wordt X9 grotendeels vervangen door NX of GX.

  • NX: Een van de nieuwste SRAM groepsets en de goedkoopste 1x versie op de markt. 11-speed NX heeft een 11-42T cassette voor een breed versnellingsarsenaal.

  • GX: Verwarrend, maar GX overlapt erg met X7, X9 en X1. GX komt in vier varianten: 1x7, 1x11, 2x11 en 2x10. De 1x11 versie wordt het vaakst gebruikt, in combinatie met een heel brede 10-42T cassette. 1x7 wordt gebruikt voor downhill, waar niet veel versnellingen nodig zijn.

  • X1: Uitgebracht in 2015. Een groepset volledig gewijd aan het 1x crankset,met aluminium onderdelen die tegen serieuze stoten kunnen. De schakelkwaliteit van X1 komt overeen met duurdere modellen, maar de groep is zwaarder. Hij is wel lichter dan GX.

  • X01: De eerste SRAM groepset met carbon onderdelen en premium prestaties. SRAM X01 is een high-end groepset, 1x-specifiek en opgebouwd uit lichte onderdelen met een 10-42T cassetten. Gezien als SRAM's beste keuze voor trail, enduro en andere aggressieve MTB-ritten. Er is ook een 1x7 variant voor downhill racers. Deze groepset wordt door de gesponsorde downhill rijders gebruikt.

  • X01 Eagle: Nieuw voor 2017. Een verbetering van X01, uitgebreid naar 12-speed. Eagle heeft een indrukwekkend versnellingsratio met een 10-50T cassetten en moet voorderailleurs voor eens en altijd overbodig maken. Een echte premium groepset, met hoogwaardige materialen.

  • XX1: Wat X01 is voor enduro en trail mountainbikes, zet XX1 nog een stap verder voor de cross-country fanaten die gewicht willen besparen. Qua prestaties is er geen groot verschil met X01, maar het gewicht light een stuk lager. 1x-specifiek met een 10-42T cassette.

  • XX1 Eagle: De nieuwste en absolute topper uit het SRAM gamma. Op alle vlakken vergelijkbaar met de X01 Eagle, maar met gewichtsbesparing in elk hoekje. Om duidelijk te maken net hoé premium XX1 Eagle wel niet is; met deze groepset werd Nino Schurter Olympisch kampioen in Rio.